G1, G2 i G3 to trzy grupy urządzeń, instalacji i sieci energetycznych, przy których eksploatacji lub dozorze można uzyskać świadectwo kwalifikacyjne. G1 dotyczy przede wszystkim energii elektrycznej, G2 – urządzeń i instalacji cieplnych, a G3 – urządzeń, instalacji i sieci gazowych. Zakres konkretnego świadectwa zależy jednak od wybranych punktów kwalifikacyjnych, rodzaju wykonywanych czynności oraz aktualnych wymagań prawnych. Sam udział w kursie nie nadaje uprawnień – po szkoleniu trzeba przystąpić do egzaminu przed właściwą komisją.

G1, G2, G3 – czym się różnią w praktyce?

Oznaczenia G1, G2 i G3 wynikają z podziału urządzeń energetycznych na trzy podstawowe obszary. Litera „G” oznacza grupę urządzeń, instalacji i sieci, natomiast numer wskazuje dziedzinę, której dotyczą kwalifikacje.

Grupa Obszar Przykładowe urządzenia i instalacje
G1 Energia elektryczna Instalacje, sieci i urządzenia elektroenergetyczne
G2 Energia cieplna Kotły, sieci cieplne, instalacje ogrzewcze i urządzenia wytwarzające, przetwarzające lub zużywające ciepło
G3 Paliwa gazowe Sieci, instalacje i urządzenia służące do wytwarzania, przetwarzania, przesyłania, magazynowania i użytkowania paliw gazowych

Wybór grupy powinien wynikać z rzeczywiście wykonywanej pracy. Osoba zajmująca się instalacjami elektrycznymi zwykle potrzebuje kwalifikacji G1, pracownik obsługujący urządzenia cieplne – G2, a osoba wykonująca zadania przy instalacjach gazowych – G3. W niektórych zawodach zakres obowiązków obejmuje więcej niż jedną grupę.

G1 – uprawnienia elektryczne

Grupa G1 obejmuje urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne. W praktyce kwalifikacje G1 mogą być potrzebne osobom, które zajmują się między innymi montażem, obsługą, konserwacją, remontami lub kontrolą instalacji elektrycznych.

Zakres egzaminu może obejmować określone rodzaje urządzeń i instalacji, na przykład:

  • urządzenia, instalacje i sieci o określonym napięciu,
  • zespoły prądotwórcze,
  • urządzenia elektrotermiczne,
  • urządzenia do elektrolizy,
  • sieci trakcyjne,
  • aparaturę kontrolno-pomiarową oraz automatykę.

Nie każda osoba z kwalifikacjami G1 ma automatycznie uprawnienia do wszystkich wymienionych urządzeń. Świadectwo powinno wskazywać zakres, którego dotyczy. Znaczenie może mieć także poziom napięcia, rodzaj czynności i charakter stanowiska.

G2 – uprawnienia cieplne

Grupa G2 dotyczy urządzeń, instalacji i sieci cieplnych. Obejmuje obszar związany z wytwarzaniem, przetwarzaniem, przesyłaniem, magazynowaniem i użytkowaniem ciepła.

W zależności od wybranego zakresu mogą to być między innymi:

  • kotły i urządzenia wytwarzające ciepło,
  • sieci i instalacje cieplne,
  • turbiny,
  • przemysłowe urządzenia odbiorcze pary i gorącej wody,
  • urządzenia wentylacji, klimatyzacji i chłodnicze,
  • pompy, ssawy, wentylatory i sprężarki,
  • aparatura kontrolno-pomiarowa oraz układy automatycznej regulacji.

Kwalifikacje G2 mogą być istotne dla osób pracujących przy kotłowniach, węzłach cieplnych, instalacjach ogrzewczych oraz urządzeniach technologicznych wykorzystujących ciepło. Zakres wymagany na danym stanowisku trzeba jednak dopasować do rodzaju urządzeń i czynności przewidzianych w pracy.

G3 – uprawnienia gazowe

Grupa G3 obejmuje urządzenia, instalacje i sieci związane z paliwami gazowymi. Dotyczy to między innymi prac przy instalacjach gazowych, urządzeniach gazowych oraz elementach infrastruktury służącej do przesyłania, magazynowania i użytkowania gazu.

W ramach G3 mogą występować kwalifikacje dotyczące między innymi:

  • urządzeń i instalacji gazowych,
  • sieci gazowych,
  • zbiorników i magazynowania paliw gazowych,
  • urządzeń do wytwarzania, przetwarzania i przesyłania paliw gazowych,
  • urządzeń kontrolno-pomiarowych i automatyki.

Przy wyborze zakresu G3 trzeba zwrócić uwagę na rodzaj paliwa, typ instalacji oraz czynności wykonywane przez pracownika. Inne wymagania może mieć osoba zajmująca się montażem instalacji, inne pracownik wykonujący konserwację, a jeszcze inne osoba odpowiedzialna za dozór.

Eksploatacja i dozór – dwie różne kwalifikacje

Oprócz podziału na G1, G2 i G3 występuje również rozróżnienie na kwalifikacje E i D.

Świadectwo kwalifikacyjne E

Litera E oznacza eksploatację. Dotyczy osób wykonujących czynności przy urządzeniach, instalacjach i sieciach, takie jak obsługa, konserwacja, remont, naprawa, montaż lub prace kontrolno-pomiarowe – zależnie od wskazanego zakresu.

Świadectwo kwalifikacyjne D

Litera D oznacza dozór. Kwalifikacje te dotyczą osób, które kierują czynnościami osób wykonujących prace przy urządzeniach, instalacjach i sieciach albo sprawują nadzór nad ich eksploatacją. Zakres obowiązków dozoru powinien odpowiadać rzeczywistej odpowiedzialności na stanowisku.

Możliwe jest uzyskanie kwalifikacji E, D albo obu tych rodzajów w określonej grupie. Przykładowo zakres może dotyczyć G1 E, G2 D lub G3 E i D. Nie oznacza to jednak automatycznego objęcia wszystkich urządzeń danej grupy.

Czy można mieć jednocześnie G1, G2 i G3?

Tak. Jeżeli obowiązki zawodowe obejmują urządzenia elektryczne, cieplne i gazowe, można ubiegać się o kwalifikacje w kilku grupach. Każda grupa ma własny zakres tematyczny, dlatego kandydat powinien wskazać komisji urządzenia i czynności, z którymi pracuje lub będzie pracować.

Posiadanie G1 nie zastępuje G2 ani G3. Podobnie kwalifikacje G3 nie uprawniają automatycznie do wykonywania prac przy instalacjach elektrycznych. Każde świadectwo należy analizować według grupy, zakresu urządzeń oraz rodzaju czynności.

Kurs a egzamin – czego nie należy mylić?

Kurs przygotowawczy służy uporządkowaniu wiedzy i przygotowaniu do egzaminu. Może obejmować zagadnienia techniczne, zasady bezpiecznej eksploatacji, ochronę przeciwporażeniową, ochronę przeciwpożarową, postępowanie w sytuacjach awaryjnych oraz przepisy związane z danym zakresem.

Uczestnictwo w kursie nie jest równoznaczne z uzyskaniem świadectwa kwalifikacyjnego. Aby je otrzymać, należy spełnić wymagania formalne, przystąpić do egzaminu przed uprawnioną komisją i uzyskać wynik potwierdzający kwalifikacje. Szczegóły mogą zależeć od aktualnych przepisów, komisji egzaminacyjnej oraz zakresu wskazanego we wniosku.

Jak wybrać właściwą grupę i zakres?

Przed zapisaniem się na szkolenie warto przeanalizować nie tylko nazwę stanowiska, ale przede wszystkim faktyczne czynności wykonywane w pracy.

  1. Sprawdź urządzenia. Zapisz, przy jakich instalacjach, sieciach i urządzeniach pracujesz.
  2. Określ czynności. Ustal, czy zajmujesz się obsługą, konserwacją, montażem, remontami, kontrolą lub pomiarami.
  3. Ustal odpowiedzialność. Jeżeli kierujesz pracą innych osób albo nadzorujesz eksploatację, sprawdź, czy potrzebny jest zakres D.
  4. Zweryfikuj parametry. Znaczenie mogą mieć między innymi napięcie, moc, ciśnienie, temperatura i rodzaj paliwa.
  5. Porównaj wymagania. Przed egzaminem sprawdź aktualny zakres wymagany przez pracodawcę i komisję.

Najczęstsze błędy przy wyborze uprawnień

  • traktowanie G1 jako uprawnienia do wszystkich prac technicznych,
  • mylenie grupy G z rodzajem czynności E lub D,
  • wybieranie zakresu wyłącznie na podstawie nazwy stanowiska,
  • przekonanie, że kurs sam w sobie nadaje kwalifikacje,
  • pomijanie aktualnych wymagań dotyczących konkretnego urządzenia lub instalacji,
  • zakładanie, że jedno świadectwo obejmuje automatycznie wszystkie grupy energetyczne.

Podsumowanie: G1, G2 i G3 czym się różnią?

Najprościej zapamiętać, że G1 dotyczy elektryczności, G2 ciepła, a G3 gazu. Litera E wskazuje eksploatację, natomiast D – dozór. Ostateczny zakres kwalifikacji zależy od wybranych urządzeń, instalacji, sieci i czynności. Przed zapisem warto więc ustalić wymagania konkretnego stanowiska oraz sprawdzić aktualne zasady egzaminu.

Centrum Szkolenia Zawodowego w Wieliczce koło Krakowa prowadzi szkolenia związane z uprawnieniami energetycznymi SEP w grupach G1, G2 i G3, w zakresie E i D. Szczegóły programu oraz aktualne terminy można uzyskać bezpośrednio w CSZ. Marka działa od 2001 roku, a zajęcia prowadzą praktycy.